در این مقاله به بررسی شایستگی کلیدی تفکر اکوسیستمی در مدیران عصرحاضر پرداخته و ابزارهای ارزیابی آن را تشریح خواهیم کرد. با توان آفرین وستا همراه باشید.
در دنیای بسیار متصل امروز، مرزهای traditional سازمانها کمرنگ شده و دیگر هیچ شرکتی نمیتواند در ایزولهسازی کامل به موفقیت پایدار برسد. کانونهای ارزیابی سنتی معمولاً بر سنجش توانایی مدیر در کنترل و مدیریت داخلی یک واحد یا سازمان تمرکز داشتند. اما در پارادایم جدید، شایستگی «تفکر اکوسیستمی و رهبری شبکهای» به عنوان یکی از مهمترین معيارها برای سنجش صلاحیت ارشدترین سطوح مدیریتی مطرح شده است. در این رویکرد، مدیر ارشد باید بتواند فراتر از ساختار رسمی سازمان بیندیشد و روابط میان مشتریان، تأمینکنندگان، شرکای تجاری، نهادهای قانونگذار، پلتفرمهای فناوری و حتی رقبا را بهعنوان اجزای یک شبکه بههمپیوسته تحلیل کند. چنین رهبری بهجای تمرکز صرف بر دستوردهی و کنترل، بر ایجاد اعتماد، همافزایی، تبادل دانش و شکلدهی به منافع مشترک تأکید دارد و میداند که موفقیت پایدار اغلب از همکاری میان بازیگران مختلف اکوسیستم به دست میآید. ازاینرو، در کانونهای ارزیابی جدید، توانایی مدیر در مدیریت تعارض منافع، ایجاد ائتلافهای راهبردی، تشخیص فرصتهای همکاری و هدایت شبکههای پیچیده، به اندازه مهارتهای مالی و عملیاتی اهمیت پیدا میکند.
ارزیابی تفکر اکوسیستمی و رهبری شبکهای (Ecosystemic Thinking & Network Leadership)
مدیران امروز نه فقط با منابع داخلی، بلکه با شبکهای پیچیده از ذینفعان بیرون سازمان شامل استارتآپها، رقبای همکار (Co-petitioners)، نهادهای رگولاتوری، دانشگاهها و تامینکنندگان روبرو هستند. ارزیابی این شایستگی نشان میدهد که آیا مدیر قادر است ارزشهای مشترکی را خارج از مرزهای رسمی سازمان خود خلق، هدایت و بهرهبرداری کند یا خیر.
چرا این شایستگی اهمیت دارد؟
-
خلق ارزش از طریق همکاری (Co-creation): توانایی ساخت شراکتهای استراتژیک برنده-برنده با سایر فعالان صنعت.
-
شناسایی فرصتها و تهدیدهای بیرونسازمانی: دیدن کل «پازل بازار» به جای تمرکز محدود روی فرآیندهای درونسازمانی.
-
ارتقای چابکی سازمانی: استفاده از ظرفیتهای بیرون سازمان برای نوآوری سریعتر و کاهش هزینههای تحقیق و توسعه.
ابعاد شایستگی تفکر اکوسیستمی در کانون ارزیابی
در یک کانون ارزیابی مدرن، رفتارهای زیر برای سنجش این شایستگی مد نظر قرار میگیرند:
|
بعد شایستگی
|
تعریف و محور ارزیابی
|
|
تحلیل نفوذ و نقشآفرینان
|
شناسایی کلیدیترین بازیگران اکوسیستم صنعت و تحلیل انگیزهها و نقاط فشار آنها
|
|
طراحی شراکتهای استراتژیک
|
توانایی تعریف مدلهای کسبوکار مشترک و ایجاد ساختارهای همکاری دو یا چندجانبه
|
|
رهبری بدون اقتدار رسمی
|
قدرت متقاعدسازی، تاثیرگذاری و هدایت ذینفعان بیرونی در شرایطی که مدیر کنترل مستقیمی بر آنها ندارد
|
|
هوش سیاسی و تنظیمگری
|
درک قوانین، حاکمیت دادهها و تعامل هوشمندانه با نهادهای نظارتی و حاکمیتی
|
ابزارها و تمرینهای ارزیابی تفکر اکوسیستمی
برای ارزیابی تفکر اکوسیستمی، باید تمرینهایی طراحی شود که فرد را از حل مسائل درونسازمانی فراتر ببرد و توانایی او را در تحلیل روابط، وابستگیها و منافع بازیگران مختلف نشان دهد. برای سنجش این شایستگی، تمرینهای زیر در کانون ارزیابی اجرا میشوند:
بازی شبیهسازی مذاکره چندجانبه (Multi-party Negotiation):
در این تمرین، مدیر باید با نمایندگان چند سازمان مختلف (با منافع متضاد) مذاکره کرده و به یک توافق مشترک اکوسیستمی دست یابد.
تحلیل کیسمستند توسعه بازار (Ecosystem Case Study):
ارائه سناریویی که در آن سازمان برای حل یک چالش پیچیده باید با یک استارتآپ یا رقیب همکاری کند؛ ارزیابان نحوه نگرش و نقشه راه پیشنهادی مدیر را میسنجند.
تمرین طراحی نقشه ذینفعان (Stakeholder Mapping):
سنجش قدرت تحلیل مدیر در ترسیم زنجیره ارزش و ارتباطات پیرامونی سازمان.
در ارزیابی پاسخها نیز، معیارهایی مانند گستردگی نگاه، شناسایی روابط پنهان، درک وابستگی متقابل، توانایی مدیریت منافع متعارض، ایجاد اعتماد، انعطافپذیری و توجه به پیامدهای بلندمدت باید امتیازدهی شود. Avaliator نباید فقط به راهحل نهایی توجه کند؛ بلکه نحوه فکر کردن فرد، پرسشهایی که مطرح میکند و بازیگرانی که در تحلیل خود نادیده نمیگیرد، اطلاعات مهمتری درباره سطح تفکر اکوسیستمی او ارائه میدهد.
جمعبندی و راهکار اجرایی
سازمانهایی که میخواهند نقش بازیگر اصلی را در صنعت خود ایفا کنند، باید مدیرانی را برگزینند که افق دیدشان فراتر از دیوارهای سازمان باشد. پیادهسازی این مدل از ارزیابیها نیازمند ابزارهای تخصصی و نگاه جامعنگر است. شرکت توان آفرین وستا با بهرهگیری از جدیدترین متدولوژیهای بینالمللی و طراحی تمرینهای شبیهسازی چندبعدی، مجری و برگزارکننده تخصصی آزمونها و کانونهای ارزیابی مدیران است. این شرکت به سازمانها کمک میکند تا رهبرانی با تفکر اکوسیستمی و توانمندی عالی در هدایت شبکهای شناسایی و منصوب نمایند.