جانشینپروری بدون ارزیابی دقیق، چیزی جز حدس و گمان یا انتخابهای مبتنی بر روابط نیست. کانون ارزیابی با استفاده از شبیهسازیهای رفتاری و ابزارهای چندبعدی، شکاف میان «وضعیت موجود» و «شایستگیهای مورد نیاز برای آینده» را شفاف میکند. این مقاله به تبیین نقش محوری این کانونها در شناسایی ستارههای سازمان و تبدیل آنها به رهبران فردا میپردازد.
در دنیای رقابتی کسبوکار امروز، بقای سازمانها بیش از هر چیز به تداوم رهبری و حضور مدیران شایسته وابسته است. برنامهریزی جانشینپروری (Succession Planning) فرآیندی استراتژیک برای اطمینان از وجود افراد توانمند در مخزن استعدادها (Talent Pool) برای تصدی مشاغل کلیدی در آینده است. در این میان، کانون ارزیابی و توسعه (Assessment & Development Center) به عنوان موتور محرک و ابزار سنجشِ دقیق این فرآیند عمل میکند.
گذار از ارزیابی ذهنی به سنجش عینی
بزرگترین چالش در جانشینپروری، سوگیریهای ذهنی (Cognitive Biases) مدیران در انتخاب افراد است. کانون ارزیابی با تکیه بر «مدل شایستگی»، رفتارهای داوطلب را در موقعیتهای شبیهسازی شده (مانند تمرین کارتابل، بحث گروهی یا ایفای نقش) مشاهده و ثبت میکند.
روایی بالا: کانونهای ارزیابی نسبت به مصاحبههای سنتی، پیشبینیکننده بسیار قویتری برای موفقیت شغلی در آینده هستند.
تعدد ارزیابان: حضور چندین ارزیاب آموزشدیده، احتمال خطای فردی را به حداقل میرساند.
شناسایی «پتانسیل» به جای «عملکرد فعلی»
یک اشتباه رایج در سازمانها، منصوب کردن بهترین کارشناس به عنوان مدیر است. کانون ارزیابی بین Performance (عملکرد در شغل فعلی) و Potential (ظرفیت رشد برای مشاغل پیچیدهتر) تفکیک قائل میشود.
کانون ارزیابی به سازمان میگوید که آیا فردی که امروز در بخش فروش عالی است، توانایی تفکر استراتژیک و مدیریت تعارض در جایگاه مدیریت ارشد را نیز دارد یا خیر.
نقش کانون توسعه در نقشه راه یادگیری (IDP)
زمانی که کانون از حالت «ارزیابی صرف» به «کانون توسعه» (Development Center) تبدیل میشود، هدف آن صرفاً رتبهبندی نیست. خروجی اصلی این کانون، استخراج نقاط قوت و نواحی قابل بهبود (Development Areas) است.
بر اساس گزارش بازخورد کانون، برای هر جانشین محتمل، یک برنامه توسعه فردی (Individual Development Plan) تنظیم میشود که شامل:
-
آموزشهای هدفمند (Mentoring & Coaching)
-
چرخش شغلی (Job Rotation)
-
پروژههای بهبود (Action Learning)
کاهش ریسک انتصابهای اشتباه
هزینه یک انتصاب اشتباه در ردههای مدیریتی میتواند چندین برابر حقوق سالانه آن فرد باشد. کانون ارزیابی با ارائه یک تصویر ۳۶۰ درجه از مهارتهای نرم، هوش هیجانی و توان حل مسئله، ریسک شکست در برنامههای جانشینپروری را به شدت کاهش میدهد. این فرآیند به سازمان اطمینان میدهد که افراد موجود در لیست جانشینی، واقعاً آماده (Ready) هستند.
نتیجهگیری
جانشینپروری یک پروژه نیست، بلکه یک فرهنگ است. کانون ارزیابی و توسعه، عدالت سازمانی را برقرار کرده و به شایستهسالاری معنا میدهد. سازمانهایی که سرمایهگذاری بر روی کانونهای توسعه را جدی میگیرند، نهتنها مدیران آینده خود را تضمین میکنند، بلکه نرخ ماندگاری استعدادهای کلیدی خود را نیز به دلیل ایجاد مسیر رشد شفاف، افزایش میدهند.